5 اکتبر 2026- در یک گزارش اجماعی مشترک و بزرگ که به‌طور هم‌زمان در نشریات دDiabetologiaو دDiabetes Careمنتشر شده است، انجمن دیابت آمریکا (ADA) و انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD)، توصیه‌نامه‌های اجماع جهانی خود را برای مدیریت دیابت نوع ۲ (T2D) در بزرگسالان غیرباردار به‌روزرسانی کردند.

بیانیۀ اجماعی ۲۰۲۶ که با ریاست مشترک پروفسور ملانی جی. دیویس و دکتر جان بی. بیوز تهیه شده است، نشان‌دهنده یک تحول محوری از پارادایم‌های درمانی سنتیِ «گلوکز-محور» به سمت یک چارچوب مراقبتی «پیش‌بینانه و همه‌جانبه» است که به چندین بیماری مزمن همراه (MLTCs) می‌پردازد.

این دستورالعمل‌ها بر مدیریت پیش‌دستانه خطر‌های چند-ارگانی، چارچوب‌های ساختارمند سبک زندگی و به‌کارگیری زودهنگام داروهای تغییردهنده روند بیماری دقیقاً از زمان تشخیص، تأکید دارند.

نکات برجسته و به‌روزرسانی‌های کلیدی

1. محافظت زودهنگام از ارگان‌ها

فراتر رفتن از تمرکزِ صرف بر گلوکز در انتخاب درمان‌های خط اول:

پنل اجماعی توصیه کرده است که برای محافظت از ارگان‌ها، مهارکننده‌های کوترانسپورتر ۲ سدیم-گلوکز (SGLT2) و/ یا درمان‌های مبتنی بر GLP-1(شامل آگونیست‌های گیرنده  GLP-1و آگونیست سه‌گانه  GLP-1/GIPیعنی تیرزپاتاید) پتانسیل به‌کارگیری زودهنگام را دارند؛ این امر می‌تواند حتی از زمان تشخیص و مستقل از سطح پایه گلوکز یا وضعیت مصرف متفورمین انجام شود.

مزایای مستقل از متفورمین:

اثبات شده است که محافظت قلبی-کلی ارائه شده توسط مهارکننده‌های  SGLT2و عوامل مبتنی بر GLP-1، مستقل از استفاده از متفورمین است. این امر، آن‌ها را به اهرم‌های درمانی بنیادین برای افرادی تبدیل می‌کند که دارای بیماری قلبی-عروقی (CVD)، بیماری مزمن کلیوی (CKD) یا نارسایی قلبی تثبیت شده یا در معرض خطر بالا هستند.

درمان ترکیبی زودهنگام:

در بیماران مبتلا به بیماری قلبی-عروقی، بیماری مزمن کلیوی یا نارسایی قلبی هم‌زمان، پزشکان باید استفاده زودهنگام از درمان ترکیبی دوگانه (شامل همزمان یک مهارکننده  SGLT2و یک عامل مبتنی بر GLP-1) را برای دستیابی به مزایای بیشتر در حوزه‌های قلبی-کلی-متابولیک مد نظر قرار دهند.

2. چارچوب رفتاری ۲۴ ساعته «پنج S»

حرکت روزانه یکپارچه:

مراقبت‌های یکپارچه اکنون شامل یک چارچوب ساختارمند برای رفتار فیزیکی ۲۴ ساعته بر پایه «پنج S» است:

·   Standingیا ایستادن:شکستن دوره‌های طولانی نشستن با ایجاد وقفه‌های کوتاه برای تحرک سبک.

·   Steppingیا گام برداشتن:هدف‌گذاری برای ۶,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ قدم در روز جهت کاهش معنادار خطر قلبی-متابولیک.

·  Sweatingیا تعریق (از طریق فعالیت هوازی):انباشت حداقل ۱۵۰دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط تا شدید در هفته که منجر به تعریق شود.

·   Strengtheningیا تقویت عضلات:انجام تمرینات مقاومتی ۲ تا ۳ بار در هفته.

·   Sleepیا خواب:اولویت‌بندی کیفیت، کمیت (۷ تا ۸ ساعت) و نظم زمانی مناسب خواب.

حفظ توده عضلانی:

از آنجایی که ۲۵٪ تا ۴۰٪ از کل وزن کاهش‌یافته با درمان‌های مبتنی بر  GLP-1می‌تواند ناشی از از دست رفتن توده بدون چربی (Lean mass) باشد، گنجاندن تمرینات مقاومتی (تمریناتی که موجب تقویت عضلات می شوند) و اطمینان از وجود پروتئین کافی در رژیم غذایی به‌طور صریح برای جلوگیری از سارکوپنی (کم‌ماهیچگی) و حفظ عملکرد فیزیکی توصیه می‌شود.

3. کاهش وزن، بهبودی (Remission) و تغذیه شخصی‌سازی‌شده

هدف‌گذاری برای بهبودی:

دستیابی به کاهش وزن ۱۰٪ تا ۱۵٪ یا بیشتر در مراحل اولیه بیماری، احتمال رسیدن به نرموگلیسمی (قند خون نرمال) و بهبودی از دیابت نوع ۲ یا  Remissionرا به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

درمان تغذیه‌ای (MNT):

هیچ نسبت واحدی از درشت‌مغذی‌ها برای همه افراد وجود ندارد؛ الگوهای غذایی ساختارمند مانند رژیم مدیترانه‌ای (که به‌شدت برای بیماری قلبی-عروقی مستقر توصیه می‌شود)، روزه‌داری متناوب ۵:۲ و رژیم‌های کم‌کربوهیدرات بر اساس امکان‌سنجی و ترجیح شخصی توصیه می‌شوند.

ایمنی‌های تغذیه‌ای:

در کنار داروهای قدرتمند کاهش وزن یا جراحی‌های متابولیک، بر مراقبت‌های یکپارچه تحت هدایت متخصص تغذیه تأکید شده است تا کیفیت دریافت مواد غذایی حفظ شده و از خطرات تغذیه‌ای جلوگیری شود.

4. پیامدهای قلبی-کلیوی، عروقی و کبدی

نارسایی قلبی و بیماری مزمن کلیوی (CKD):

مهارکننده‌های SGLT2در تمامی بازه‌های کسر تخلیه قلبی (EF) و سطوح مختلف CKD، به عنوان درمان بنیادین باقی می‌مانند. علاوه بر این، آنتاگونیست غیر استروئیدی گیرنده مینرالوکورتیکوئید (MRA) یعنی فینرنون برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و  CKDهمراه با آلبومینوری (UACR> 3.0 mg/mmol) جهت کند کردن پیشرفت بیماری توصیه می‌شود.

بیماری‌های کبدی (MASLD / MASH):

در بیماران مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) یا استئاتوهیاتیت (MASH)، داروهای سماگلوتاید (مطابق مطالعه ESSENCE)، تیرزپاتاید (مطابق مطالعه SYNERGY-NASH) یا پیوگلیتازون برای رفع استئاتوهیاتیت و کاهش فیبروز کبدی ترجیح داده می‌شوند.

بیماری شریان‌های محیطی (PAD):

سماگلوتاید به‌طور اختصاصی برای بهبود ظرفیت پیاده‌روی عملکردی و کاهش حوادث ناگوار اصلی اندام ها (MALE) تجویز می‌شود.

5. انسولین‌های هفتگی و ادغام تکنولوژی

نوآوری‌ها در انسولین بازال:

این بیانیۀ اجماعی، انسولین‌های بازال جدید با تجویز هفته‌ای یک‌بار (مانند انسولین ایکودک و انسولین افسیتورا آلفا) و همچنین ترکیبات با نسبت ثابت هفتگی یک‌بار (IcoSema) را برجسته کرده است که ضمن حفظ اثربخشی، تعداد دفعات تزریق را کاهش می‌دهند.

تکنولوژی دیابت:

پایش مداوم گلوکز (CGM) به‌عنوان یک ابزار کمکی، به‌ویژه برای افراد تحت درمان با انسولین، بمنظور حفظ قند خون در محدوده ی هدف (Time in Range: 70 تا 180 میلی گرم در دسی لیتر) در اکثر زمان ها در طول شبانه روز توصیه می‌شود.

6. جمعیت‌های خاص و غلبه بر اینرسی درمانی

دیابت با شروع زودهنگام:

بزرگسالانی که در سنین پایین‌تر (کمتر از ۴۰ سال) مبتلا به دیابت تشخیص داده می‌شوند، با تحلیل تسریع‌شده سلول‌های بتا و شروع سریع عوارض روبرو هستند که مستلزم شروع سریع درمان‌های ترکیبی است.

تغییرات سیستمی:

از سیستم‌های بهداشتی خواسته می‌شود تا برای غلبه بر «اینرسی درمانی» و رسیدگی به عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت (SDOH)، از مراقبت‌های تیم‌محور چندتخصصی (پرستاران، متخصصان تغذیه، داروسازان)، روش‌های سلامت دیجیتال و غربالگری روتین بهره بگیرند.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/ada-easd-2026-consensus-guidelines-6-key-updates-180576